E foliga manaia le AI e valoia ai mea, ae e faigofie lava le manatu: fa'aaoga fa'amaumauga ua mavae e mate'i ai le mea e ono tupu i le isi taimi. Mai le tagata fa'atau e ono suia i le taimi e mana'omia ai e se masini se auaunaga, e fa'atatau i le liua o mamanu fa'asolopito i fa'ailoga e va'ai i le lumana'i. E le o se togafiti fa'ataulāitu - o se fa'atusatusaga o le matematika ma le mea moni e le mautonu, fa'atasi ai ma sina masalosaloga lelei ma le tele o fa'ata'ita'iga.
O loʻo i lalo se faʻamatalaga faigofie ma faigofie ona malamalama i ai. Afai na e sau iinei ma mafaufau po o le a le Predictive AI? ma pe aoga mo lau 'au, o le a fesoasoani lea ia te oe mai le 'yes' i le 'oh-ok' i le taimi e tasi.☕️
O tala e te ono fia faitauina pe a uma lenei:
🔗 Auala e faʻaofi ai le AI i lau pisinisi
Laasaga aogā e fa'apipi'i ai meafaigaluega fa'apitoa o le AI mo le tuputupu a'e atamai o pisinisi.
🔗 Auala e fa'aaoga ai le AI e sili atu ona fua mai ai
Saili ni faiga faigaluega AI lelei e sefe ai le taimi ma faʻaleleia atili ai le lelei.
🔗 O a tomai fa'a-AI
Aoao tomai taua o le AI e taua mo tagata tomai faapitoa ua saunia mo le lumanai.
O le ā le Predictive AI? O se faʻamatalaga 🤖
le Predictive AI le au'ili'iliga fa'amaumauga ma le masini a'oa'oina e su'e ai ni mamanu i fa'amaumauga fa'asolopito ma vavalo i'uga e ono tutupu - o ai e fa'atau, o a mea e le manuia, pe a fa'ateleina le mana'oga. I ni fa'aupuga sa'o teisi, e fa'afefiloi ai fuainumera masani ma algorithms ML e fa'atatau ai ni avanoa po'o ni tau e uiga i le lumana'i lata mai. O le agaga lava e tasi e pei o au'ili'iliga fa'amaonia; fa'ailoga eseese, o le manatu lava e tasi o le vavalo i mea o le a o'o mai [5].
Afai e te fiafia i fa'asinomaga aloaia, o fa'alapotopotoga fa'atonuina ma tusi lesona fa'apitoa, e fa'atulaga le vavalo e pei o le fa'aputuina o fa'ailo (aga masani, vaitau, feso'ota'iga otometi) mai fa'amaumauga fa'atulagaina i le taimi e vavalo ai tau i le lumana'i [2].
O le ā le Mea e Aogā ai le Predictive AI ✅
Tali puupuu: e taʻitaʻia ai faʻaiʻuga, ae le naʻo dashboards. O le lelei e sau mai uiga e fa:
-
Fa'atinoina o gaioiga - fa'aalia le fa'afanua i la'asaga e sosoo ai: fa'amaonia, fa'atulaga, fe'au, siaki.
-
Iloa le ono mafai - e te maua ni avanoa ua fa'atulagaina, ae le na'o ni lagona [3].
-
E mafai ona toe faia - a uma ona faʻapipiʻi, e faʻaauau pea ona tamoʻe faʻataʻitaʻiga, e pei o se paʻaga faigaluega filemu e le moe lava.
-
E mafai ona fuaina - si'itia, sa'o, RMSE—so'o se mea lava—e mafai ona fuaina le manuia.
Ia tatou fa'amaoni: a lelei le faia o le AI e valoia ai mea, e foliga mai e le fiafia. E taunu'u mai fa'ailoilo, e taula'i fa'asalalauga ia i latou lava, e vave fa'atonu e le au fuafuaina le oloa. E matagofie le le fiafia.
O se tala puupuu: ua matou vaʻaia ni 'au o le maketi ogatotonu o loʻo lafoina atu se faʻataʻitaʻiga laʻititi e faʻaleleia ai le gradient lea na naʻo le togiina o le "lamatiaga o le leai o se oloa i le isi 7 aso" e faʻaaoga ai le faʻatuai ma foliga o le kalena. Leai ni upega loloto, naʻo faʻamaumauga mama ma tapulaʻa manino. O le manumalo e leʻi vave - ae o le itiiti ifo o valaau faʻafuaseʻi i galuega.
AI Fa'atatau vs AI Fa'atupuina - le vaeluaga vave ⚖️
-
le Generative AI ni anotusi fou-tusitusiga, ata, code-e ala i le faʻataʻitaʻiina o tufatufaina o faʻamaumauga ma faʻataʻitaʻiga mai ai [4].
-
le AI fa'atatau ia taunu'uga-fa'ateleina le lamatiaga, mana'oga i le vaiaso a sau, avanoa e le mafai ona fa'atino-e ala i le fa'atatauina o avanoa fa'apitoa po'o tau mai mamanu fa'asolopito [5].
Mafaufau i le generative o se potu fatufatua'i, ma le predictive o se tautua tau. E tutusa lava le pusa meafaigaluega (ML), eseese sini.
O le ā la le Predictive AI i le faʻatinoina? 🔧
-
Aoina faʻamaumauga faʻasolopito ua faʻailogaina - o iʻuga e te popole i ai ma mea e ono faʻamatalaina ai.
-
O foliga o le inisinia- liliu fa'amaumauga mata i fa'ailo aoga (fa'atuai, fuainumera fa'asolosolo, fa'apipi'iina o tusitusiga, fa'ailoga fa'avasega).
-
Aoao sealgorithm e fetaui ma le faʻataʻitaʻiga e aʻoaʻo ai sootaga i le va o mea e ulufale mai ma taunuuga.
-
Iloilo- fa'amaonia fa'amaumauga e taofia pea i fua fa'atatau e atagia ai le taua o le pisinisi.
-
Fa'atino- auina atu valo'aga i lau app, workflow, po'o le faiga fa'alaua'itele.
-
Mata'ituina- siaki le fa'atinoga, va'ava'ai mo o fa'amaumauga/manatu, ma fa'aauau pea le toe a'oa'oina/toe fetu'una'i. O fa'avae ta'imua e ta'ua manino ai le fesuia'iga, fa'aitu'au, ma le lelei o fa'amaumauga o ni lamatiaga faifai pea e mana'omia ai le pulega ma le mata'ituina [1].
E amata mai i faʻataʻitaʻiga laina i faʻapotopotoga laʻau i fesoʻotaʻiga neura (neural networks) le tele o algorithms. O loʻo faʻavasegaina e pepa aloaia mea masani e masalomia - logistic regression, random forests, gradient boosting, ma isi mea - faʻatasi ai ma faʻamatalaga tau fefaʻatauaʻiga ma filifiliga o le faʻatulagaina o le ono mafai pe a e manaʻomia ni togi lelei [3].
O poloka faufale - faʻamatalaga, faʻailoga, ma faʻataʻitaʻiga 🧱
-
Fa'amaumauga - mea tutupu, fefa'ataua'iga, telemetry, kiliki, faitauga o masini fa'alogo. E masani ona fa'atulagaina laulau, ae e mafai ona liua tusitusiga ma ata i foliga numera.
-
Fa'ailoga - le mea o lo'o e vavaloina: fa'atauina vs le le'i fa'atauina, aso se'ia o'o ina le manuia, tupe o le mana'oga.
-
Algorithms
-
Fa'avasegaga pe a fetaui lelei le i'uga ma le fa'atulagaga masani pe leai foi.
-
Toe fa'afo'isia pe a o'o le i'uga i numera-e fia iunite na fa'atauina atu.
-
Faasologa o taimi pe a taua le faasologa-o le valoiaina o tau i le taimi atoa, pe a manaʻomia e le aga masani ma le vaitau se togafitiga manino [2].
-
O le fa'atulagaina o fa'asologa taimi e fa'aopoopoina ai le vaitau ma aga masani i metotia fa'afefiloi e pei o le fa'alelei fa'asolosolo po'o fa'ata'ita'iga fa'aleaiga ARIMA o meafaigaluega masani ia o lo'o tumau pea a latou lava tulaga fa'avae fa'atasi ai ma le ML fa'aonaponei [2].
O faʻaoga masani e lafoina moni lava 📦
-
Tupe maua ma le tuputupu aʻe
-
Fa'ailogaina o le ta'ita'iga, fa'aleleia atili o le liua, fautuaga fa'apitoa.
-
-
Lamatiaga ma le tausisia o tulafono
-
Iloa o faiga taufaasese, tulaga lamatia o aitalafu, fu'a o le AML, iloa o mea sese.
-
-
Sapalai ma galuega faatino
-
Va'ai i le mana'oga, fuafuaina o le 'aufaigaluega, fa'aleleia atili o le fa'asoa.
-
-
Fa'atuatuaina ma le tausiga
-
Tausiga e ono tupu i masini - galue a'o le'i fa'aletonu.
-
-
Tausiga Soifua Maloloina ma le Soifua Maloloina Lautele
-
Vavalo le toe taliaina o gasegase, fa'anatinati o le triage, po'o fa'ata'ita'iga o lamatiaga o fa'ama'i (fa'atasi ai ma le fa'amaoniga ma le pulega fa'aeteete)
-
Afai na e mauaina se SMS e faapea "e foliga masalomia lenei fefaʻatauaʻiga", ua e fetaiaʻi ma se AI e vavalo ai mea i le vao.
Siata Fa'atusatusaga - meafaigaluega mo le Predictive AI 🧰
Manatua: e lautele fa'amatalaga tau - e leai se totogi o le open source, e fa'avae le ao i le fa'aaogaina, e eseese pisinisi. E na'o sina mea uiga ese e tu'ua mo le moni..
| Meafaigaluega / Tulaga | Sili ona lelei mo | Malae ta'alo tau | Aiseā e aogā ai - se aotelega puupuu |
|---|---|---|---|
| scikit-learn | Tagata fa'atino e mana'o i le pulea | punaoa saoloto/tatala | O algorithms malolosi, APIs tutusa, fa'alapotopotoga tetele… e fa'amaoni ai oe [3]. |
| XGBoost / LightGBM | Tagata fa'aoga malosi mo fa'amaumauga fa'ata'ita'i | punaoa saoloto/tatala | E fa'aalia le fa'aleleia atili o le gradient i fa'amaumauga fa'atulagaina, ma ni fa'avae lelei. |
| TensorFlow / PyTorch | Fa'ata'ita'iga o le a'oa'oina loloto | punaoa saoloto/tatala | Fetuutuuna'i mo mamanu fa'apitoa - o nisi taimi e soona fai, o nisi taimi e atoatoa. |
| Perofeta po'o SARIMAX | Faasologa o taimi faapisinisi | punaoa saoloto/tatala | E taulimaina lelei lava aga masani ma vaitau ma sina fa'alavelave itiiti [2]. |
| Ao AutoML | 'Au e mana'o i le saoasaoa | fa'avae i le fa'aaogaina | Inisinia o foliga fa'aautomatika + filifiliga o fa'ata'ita'iga - manumalo vave (va'ai i le pili). |
| Fa'avae fa'apisinisi | Fa'alapotopotoga e mamafa i le pulega | fa'avae i le laisene | Fa'asologa o galuega, mata'ituina, pulea o avanoa - e aunoa ma le faia o lau lava galuega, sili atu le tiutetauave i le fa'ateleina o le aofa'i. |
E faʻatusatusa faapefea le Predictive AI i le prescriptive analytics 🧭
O tali vavalo e tali atu i mea e ono tupu. O le fa'atonuga e alu atili -o le a se mea e tatau ona tatou faia e uiga i ai, o le filifilia o gaioiga e fa'aleleia atili ai taunuuga i lalo o tapula'a. O sosaiete fa'apolofesa e fa'amatalaina le au'ili'iliga fa'atonuga o le fa'aaogaina o fa'ata'ita'iga e fautuaina ai gaioiga sili ona lelei, ae le na'o le va'aiga [5]. I le fa'atinoina, o le vavalo e fafaga ai fa'atonuga.
Iloiloina o faʻataʻitaʻiga - fua faʻatatau e taua 📊
Filifili ni fua fa'atatau e fetaui ma le fa'ai'uga:
-
Fa'avasegaga
-
Sa'o lelei e 'alofia ai fa'amatalaga sese pe a taugata fa'ailo.
-
Manatua e toe pu'eina nisi mea moni pe a taugata tele mea e misia.
-
AUC-ROC e faʻatusatusa ai le tulaga lelei i tulaga faʻatapulaʻa.
-
-
Toe fa'afo'isia
-
RMSE/MAE mo le telē atoa o le mea sese.
-
MAPE pe a taua mea sese fa'atatau.
-
-
Vavalo
-
MASE, sMAPE mo le fa'atusatusaga o le fa'asologa o taimi.
-
Ufiufi mo vaitaimi o valo'aga - pe o iai moni ea le mea moni i au fusi o le le mautonu?
-
O se tulafono faigofie ou te fiafia i ai: fa'aleleia atili le fua fa'atatau e ogatasi ma lau paketi pe afai e sese.
O le mea moni o le faʻatinoina - feʻaveaʻi, faʻaituau, ma le mataʻituina 🌦️
E fa'aleagaina fa'ata'ita'iga. E suia fa'amaumauga. E suia amioga. E le o se toilalo lenei - ae o le lalolagi o lo'o fealua'i. O fa'avae ta'imua e fa'amalosia le mata'ituina pea o le fesuia'iga o fa'amaumauga ma le fesuia'iga o manatu, fa'amamafa le fa'aitu'au ma tulaga lamatia o le lelei o fa'amaumauga, ma fautuaina pepa fa'amaumau, pulega o avanoa, ma le pulega o le olaga atoa [1].
-
O le fesuia'iga o manatu - e suia le sootaga i le va o mea e fa'aoga ma sini, o lea la, o mamanu o ananafi ua le toe mafai ona vavaloina lelei ai taunuuga o taeao.
-
Fa'ata'ita'iga po'o le fesuia'iga o fa'amaumauga - suia le tufatufaina atu o mea e ulufale mai ai, suia masini fa'alogo, suia amioga a le tagata fa'aoga, fa'aitiitia le fa'atinoga. Iloa ma fa'atino.
Tusi ta'iala aogā: mata'ituina fua fa'atatau i le gaosiga, fa'atino su'ega fa'asolosolo, fa'atumauina se saoasaoa o le toe a'oa'oina, ma fa'amaumau va'aiga e fa'atusatusa i taunu'uga mo su'ega fa'asolosolo. O se fuafuaga faigofie mo le siakiina e sili atu nai lo se fuafuaga faigata e te le fa'atinoina lava.
O se faiga faigofie e amata ai e mafai ona e kopiina 📝
-
Fa'amatala le fa'ai'uga - o le a se mea e te faia i le valo'aga i tulaga eseese?
-
Tuufaatasi faʻamatalaga - ao mai faʻataʻitaʻiga faʻasolopito ma ni taunuuga manino.
-
Vaeluaina - toleni, fa'amaoniga, ma se suega moni lava e le mafai ona fa'atinoina.
-
Fa'avae - amata i le logistic regression po'o se fa'aputuga la'au la'itiiti. O fa'avae e ta'u mai ai ni mea moni e le fiafia ai [3].
-
Fa'aleleia - fa'ainisinia o foliga, fa'amaoniga fa'atasi, fa'atonutonuina ma le fa'aeteete.
-
Ship - o se API endpoint po'o se galuega fa'aputu e tusia ai valo'aga i lau polokalama.
-
Mata'ituina - dashboards mo le lelei, fa'ailo o le fe'avea'i, fa'aosofiaga o le toe fa'aa'oa'oina [1].
Afai e foliga tele lena mea, e moni lava - ae e mafai ona e faia i ni vaega. E manumalo tele mea laiti i le tuufaatasiga.
Ituaiga fa'amaumauga ma mamanu fa'ata'ita'iga - vave ona maua 🧩
-
Fa'amaumauga fa'ata'ita'i - o le fanua autu mo le fa'aleleia atili o le gradient ma fa'ata'ita'iga linear [3].
-
Faasologa o taimi - e masani ona manuia mai le vaevaeina i aga masani/fa'avaitaimi/toega a'o le'i o'o i le ML. O metotia masani e pei o le fa'alelei fa'atelevaveina o lo'o tumau pea o ni fa'avae malolosi [2].
-
Tusitusiga, ata - fa'apipi'i i numera vectors, ona vavalo lea e pei o le tabular.
-
Kalafi - feso'ota'iga a tagata fa'atau, fegalegaleaiga ma masini - o nisi taimi e fesoasoani se fa'ata'ita'iga kalafi, o nisi taimi e soona fa'ainisinia. Ua e iloa le tulaga.
Lamatiaga ma pa puipui - auā e palapalā le olaga moni 🛑
-
Fa'aitu'au & fa'atusa - o le le lava o le fa'atusaina o tulaga e mafua ai ona sese le tutusa. Fa'amaumau ma mata'ituina [1].
-
Leakage - o vaega e aofia ai fa'afuase'i le fa'amaoniga o fa'amatalaga oona i le lumana'i.
-
Feso'ota'iga sese - o fa'ata'ita'iga e pipii atu i auala 'alo.
-
So'ona fetaui lelei - sili ona lelei i a'oa'oga, fa'anoanoa i le gaosiga.
-
Pulega - siaki le gafa, fa'atagaga, ma le puleaina o avanoa - e le fiafia ae taua tele [1].
Afai e te lē faalagolago i faʻamaumauga e tulaueleele ai se vaalele, aua le faalagolago i ai e teena ai se nonogatupe. E fai si soona fai, ae e te malamalama i le agaga.
Su'esu'ega loloto: vavalo i mea e gaoioi ⏱️
A vavaloina le manaʻoga, avega o le malosi, poʻo feoaʻiga i luga o le upega tafaʻilagi, i le faasologa o taimi . E faʻatulagaina taua, o lea e te faʻaaloalo ai i le fausaga o taimi. Amata i le faʻavasegaina o aga masani o le vaitau, taumafai e faʻalelei le faʻasolosolo pe faʻavae o le aiga ARIMA, faʻatusatusa i laʻau faʻamalosia e aofia ai foliga tuai ma aafiaga o le kalena. E oʻo lava i se laina faʻavae laʻititi ma lelei e mafai ona sili atu nai lo se faʻataʻitaʻiga mataʻina pe a manifinifi pe pisapisao faʻamatalaga. O tusi lesona faʻainisinia e savalia manino nei mea taua [2].
O se fa'amatalaga pu'upu'u e pei o le FAQ 💬
-
O le ā le Predictive AI? ML fa'atasi ai ma fuainumera e vavalo ai taunuuga e ono tutupu mai mamanu fa'asolopito. E tutusa lava le agaga ma le predictive analytics, e fa'aaogaina i totonu o galuega fa'atino o polokalama [5].
-
E faapefea ona ese mai le generative AI? Foafoaga vs valo'aga. E fatuina e le generative ni anotusi fou; e fa'atatauina e valo'aga ni avanoa po'o ni tau [4].
-
E manaʻomia ea ona ou aʻoaʻoina loloto? E le o taimi uma. O le tele o faʻaoga maualuga-ROI e faʻaaogaina i luga o laʻau poʻo faʻataʻitaʻiga laina. Amata faigofie, ona faʻateleina lea [3].
-
Ae fa'apefea tulafono faatonutonu po'o fa'avae? Faaaoga fa'avae fa'atuatuaina mo le puleaina o tulaga lamatia ma le pulega-latou te fa'amamafaina le fa'aitu'au, le fe'avea'i, ma le fa'amaumauina [1].
Umi Tele. E le'i faitauina!🎯
E lē o se mea lilo le AI e valoia ai mea tutupu. O le faiga masani lea o le aʻoaʻoina mai ananafi e faia ai se gaioiga atamai i le asō. Afai o loʻo e iloiloina meafaigaluega, amata i lau faʻaiuga, ae lē o le algorithm. Faʻatuina se faʻavae faʻatuatuaina, faʻatino i le mea e suia ai amioga, ma fua pea lava pea. Ma ia manatua - e matutua faʻataʻitaʻiga e pei o le susu, ae lē o le uaina - o lea ia fuafua mo le mataʻituina ma le toe aʻoaʻoina. O sina lotomaulalo e tele sona aogā.
Fa'asinomaga
-
NIST - Fa'avae o le Pulega o Lamatiaga o le Atamai Fa'apitoa (AI RMF 1.0). So'otaga
-
NIST ITL - Tusitaulima o Fuainumera Inisinia: Fa'atomuaga i le Su'esu'ega o Fa'asologa Taimi. So'otaga
-
scikit-learn - Taiala Fa'aoga mo le A'oa'oina Va'ava'aia. So'otaga
-
NIST - Fa'avae o le Pulega o Lamatiaga AI: Fa'amatalaga Fa'atupuina o le AI. So'otaga
-
INFORMS - Suʻesuʻega Faʻatino ma Iloiloga (ituaiga o iloiloga lautele). Soʻotaga